Devreyi anlamak için önce parçalarını tanımak gerekir. Aşağıda devrede kullanılan her elemanın sembolü, görevi ve devredeki rolü kısaca açıklanmıştır.
Akıma karşı koyar, akımı sınırlar veya gerilimi böler. Birimi ohm (Ω).
Ohm yasası: V = I × R. Devremizde R1, R2, RE, RL, Rs hep dirençtir.
Elektrik yükü depolar. DC'yi keser (açık devre olur), AC sinyali geçirir. Birimi farad, pratikte µF. C1 ve C2 birer "bağlama" kondansatörüdür: sinyali geçirir, DC'yi engeller.
Devrenin kalbi. Üç bacağı var: Beyz (B), Kollektör (C), Emitör (E). Beyze verilen küçük akım, kollektör–emitör arasındaki büyük akımı kontrol eder. Yükseltme işini bu yapar.
Devreye enerji veren DC kaynak (pil/adaptör gibi). Örneğin 12 V. Transistörün kollektörü doğrudan buna bağlıdır; "ortak kollektör" adı buradan gelir.
Yükseltmek istediğimiz değişen (AC) sinyal — örneğin mikrofondan gelen ses. Genelde çok küçüktür. Gerçek kaynakların iç direnci vardır; ona Rs deriz.
Transistörün akım kazancı: β = IC / IB.
Yani beyz akımını kaç katına çıkardığı. Tipik değer 100–300. β=200 ise beyze 1 birim akım
verince kollektörden 200 birim geçer.
| Eleman | Görevi |
|---|---|
| VCC | Devreyi besleyen DC kaynak (örn. 12 V). |
| R1, R2 | Gerilim bölücü (bias) — beyze doğru DC gerilimi ayarlar, transistörü aktif bölgede tutar. |
| RE | Emitör direnci — çalışma noktasını kararlı kılar; çıkış buradan alınır. |
| RL | Yük — yükseltecin beslediği şey (sonraki devre / hoparlör). |
| Rs | Kaynağın iç direnci. |
| C1 | Giriş bağlama kondansatörü — sinyali beyze taşır, DC'yi engeller. |
| C2 | Çıkış bağlama kondansatörü — emitördeki sinyali yüke taşır. |
| β | Transistörün akım kazancı (IC/IB). |
Elektriksel basınç. Su borusundaki basınç gibi. Birim: volt.
Elektrik akış miktarı. Borudan geçen su debisi gibi. Birim: amper.
Akışa karşı zorluk. Dar boru gibi. Birim: ohm. (V = I × R)
Bu elemanların değerlerini değiştirip devrenin tepkisini görmek için Ortak Kollektörlü Yükselteç sayfasındaki simülatörü kullanabilirsiniz.